Tổng
thuật thói hư tật xấu người Việt
Trần Văn Chánh
Bài viết
của nhà nghiên cứu Trần Văn Chánh đăng tải trên Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển của sở Công
nghệ và Khoa học Thừa Thiên Huế – Trích tạp chí số 3/4-2014
(Phần 1/3)
Mở đầu
Thời gian gần
đây, nhiều người được biết đến câu chuyện một nữ tiếp viên hãng hàng không
Vietnam Airlines bị bắt tại Nhật do nghi ngờ xách lậu hàng ăn cắp về Việt Nam.
Văn phòng của Vietnam Airlines tại Tokyo bị lục soát, tổ bay bị điều tra, cảnh
sát Nhật nói họ nghi ngờ có khoảng 20 nhân viên của hãng hàng không này liên
quan đến vụ xách lậu (xem báo Tuổi trẻ, số ra ngày 27/3/2014). Chuyện tưởng nhỏ
nhưng liền sau đó trở nên lùm xùm, nhưng không phải đối với người Nhật, mà lại
đối với người Việt Nam.
Báo chí trong nước lên tiếng. Người ta cho đây là hành động gây tiếng xấu chung
cho uy tín người Việt.
Thật ra,
chuyện người Việt khá thường ăn cắp đồ tại các siêu thị ở Nhật hay ở một số
nước khác không mới lạ. Ông Tai Odaka, một nhà nghiên cứu lịch sử Việt Nam hiện
đại, trong một bài trả lời phỏng vấn báo Tuổi trẻ (31/3/2014), cho biết người
Việt (gồm cả người lao động xuất khẩu và người định cư) hay ăn cắp một số đồ
vật như xe máy, máy ảnh, máy quay phim, mỹ phẩm…, và khi bị cảnh sát bắt thường
chối tội không chịu khai thật (khác với người Nhật quen khai thật). Người ta
hỏi ông Odaka nghĩ gì khi ngày càng nhiều người nói đến cụm từ “người Việt xấu
xí” thì ông tế nhị không trả lời thẳng, mà nói quanh co bằng cách so sánh một
vài tính cách khác biệt giữa người Việt Nam với người Nhật (như người Nhật có
thói quen giữ vệ sinh trong ăn uống hơn, tôn trọng giờ giấc hơn, trong giao
tiếp nói nhiều câu “cám ơn” hơn…).
Nói “không mới
lạ” vì chuyện người Việt có thói quen ăn cắp vặt từ lâu đã “nổi tiếng” ở nước
ngoài. Ông Nguyễn Ngọc Hà, một độc giả tham gia diễn đàn “tính xấu người Việt”
trên báo Tuổi trẻ, kể lại: “Năm tôi học tiểu học, tức đã 50 năm trôi qua, tròn
nửa thế kỷ. Thầy tôi, thầy Huỳnh Quốc Tuấn, dạy Pháp văn nổi tiếng thời đó, đi
Pháp về và ông đã chia sẻ: ‘Đi sang Pháp thầy thấy nhục nhã quá. Ngay trên bãi
biển… (thầy có nói tên nhưng tôi quên rồi) có hàng chữ “Coi chừng người ăn cắp
vặt Việt Nam”
(Attention aux voleurs Vietnamiens). Thầy cho biết người Việt nổi tiếng ở Pháp
về thói ăn cắp vặt. Câu chuyện đó tôi nghe và quên đi… Giờ đây, qua báo chí tôi
đã biết trên thế giới ngoài nước Pháp còn có những cảnh báo về thói xấu này.
Tại sao nhiều người có tính “táy máy” đến vậy?” (Tuổi trẻ, số ra ngày
13/4/2014).