Việt Nam
Đặng Văn Sinh
Nhà văn Thùy Dương
Chị thành tâm mong muốn văn chương hãy đi cùng nhân dân rồi nêu ra một dẫn chứng khiến người cầm bút phải suy nghĩ. Ấy là 74% lợi tức xã hội do một thiểu số vài phần trăm những kẻ có thế lực mà phần lớn là tầng số dân nghèo lớp quan chức “đầy tớ dân” chiếm giữ, đại đa chỉ được hưởng 26% còn lại.
Sự cố tham luận
Cho đến buổi chiều 04 / 8 / 2010, do phải chờ ban kiểm phiếu 7 tiếng đồng hồ để có danh sách đề cử Ban Chấp hành nên đã có 18 nhà văn được Đoàn chủ tịch mời đọc tham luận nhưng có đến 14 vị bị vỗ tay yêu cầu rời khỏi diễn đàn. Nhà văn Trần Thanh Giao đọc đầu tiên cũng là người đầu tiên bị đại hội vỗ tay không hoan nghênh mời xuống tuy bài viết của ông rất đúng đường lối chính sách của Đảng nhưng ngôn từ sáo rỗng, nặng về hô khẩu hiệu mà lại tràng giang đại hải, mất thời gian. Tham luận của tiến sĩ Phan trọng Thưởng thì nặng về học thuật của mỹ học Xô viết những năm năm mươi bị vỗ tay mời xuống ba lần. Tôi nghĩ, trước khi lên diễn đàn đại hội chắc là ông viện trưởng này rất tự tin nhưng thật không ngờ, niềm tin ấy phản lại mình. Trong khoảnh khắc lúng túng, ông quay về phía Đoàn chủ tịch cầu cứu “ Hay là tôi nói không đúng”. Khốn nỗi Đoàn chủ tịch dường như cũng ở vào thế bị động, chẳng vị nào lên tiếng, nhà văn cố trấn tĩnh đọc tiếp được vài dòng thì tiếng vỗ tay lại ran lên từng nhịp, rất đều, rất lâu khiến ông chẳng còn đủ kiên nhẫn đứng trước micro. Giáo sư Phong Lê vừa lên bục đã hùng hồn tuyên bố “Nếu đại hội vỗ tay là tôi xuống ngay”. Ông vừa dứt lời thì bên dưới vỗ tay rào rào như là cố tình trêu ngươi vị cựu viện trưởng viện Văn. Ông sững người nhưng cũng giữ lời hứa, vừa nhớm chân bước xuống, Trần Đăng Khoa ngồi gần đó bảo:” Bác cứ nói đi”. Bài viết của Phong Lê mang tựa đề “Văn học với hiện thực hôm nay và sự đồng hành của hơn bốn thế hệ viết”. Cũng như những công trình nghiên cứu của ông trước đó, bài viết khá dài với những nhận định chung chung, ít thông tin thiết thực mà nặng về con số thống kê mang tính hình thức. Bài viết không tương xứng với danh xưng của một giáo sư mà chỉ dừng lại ở trình độ một thầy giáo ngữ văn bậc trung học phổ thông. Tuy nhiên cũng phải ghi nhận ở ông niềm trăn trở về tình trạng đất nước đang bị thế lực ngoại bang đe dọa, về sự toàn vẹn lãnh thổ trong thời đại toàn cầu hóa. Tuy toàn văn của bài đã được đăng tải trên Văn nghệ quân đội số tháng 8 / 2010, nhưng đọc rồi suy ngẫm, người ta vẫn thấy có cái gì đó không ổn trong cách diễn đạt. Có vẻ như ông đã già, bút lực mòn mỏi, không thoát khỏi được cái bóng của chủ nghĩa hiện thực XHCN đè nặng lên tâm thức từ mấy chục năm trước. Các nhà văn ở vào thời điểm hiện tại phải nói là khá nhạy cảm, hơn nữa thời gian tối đa cho phép chỉ là mười phút, diễn giả không lường trước điều này là bị stop ngay. Quả nhiên mới chỉ đọc được một phần ba bài, tuy với giọng rất hùng hồn, ngữ điệu sang sảng, vị giáo sư đáng kính, vẫn bị mời xuống bằng những tràng vỗ tay không mấy kính trọng. Cảm thấy bị xúc phạm vì đám cử tọa “thiếu văn hóa”, Phong Lê mặt sát khí đằng đằng, bước huỳnh huỵch khỏi diễn đàn chẳng thèm nhìn ai.
Bài tham luận được đại hội hoan nghênh nhất là bài “Giao kèo với nhà văn” của Thùy Dương. Tôi thật ngỡ ngàng trước văn tài và dũng khí của nữ nhà văn đang là phó tổng biên tập một tờ báo có tên tuổi ở thủ đô. Đúng là “nói phải củ cải cũng nghe”. Bài viết của Thùy Dương ngắn gọn nhưng giàu thông điệp, xúc động, và cái chính là nắm bắt đúng nhịp thời đại, vốn là những vấn đề nhạy cảm đang ràng buộc một cách vô hình rất khó thoát ra được của người sáng tác. Đó là vấn đề tự do sáng tác của nhà văn, một thứ tự do đúng với nghĩa của nó chứ không phải thứ tự do ban phát hay tự do có định hướng. Chị cũng ngầm gửi đến những người cầm quyền một thông điệp về những giá trị truyền thống tốt đẹp đang bị băng hoại, những khát vọng cao cao cả dần dần mai một, thay vào đó là những giá trị ảo nhưng được tô son trát phấn, kích lên bằng những ngôn từ sáo rỗng. Chị thành tâm mong muốn văn chương hãy đi cùng nhân dân rồi nêu ra một dẫn chứng khiến người cầm bút phải suy nghĩ. Ấy là 74% lợi tức xã hội do một thiểu số vài phần trăm những kẻ có thế lực mà phần lớn là tầng lớp quan chức “đầy tớ dân” chiếm giữ, đại đa số dân nghèo chỉ được hưởng 26% còn lại. Hố ngăn cách giầu nghèo mỗi ngày một lớn. Xã hội đang phá vỡ, rối loạn mà nhà văn thì e ngại đang tự biên tập cái đầu của mình.
